Sjálfsmatsskali fyrir ADHD hjá fullorðnum (ASRS) v1.1
ADHD prófið ASRS v1.1 (Adult ADHD Self-Report Scale) er spurningalisti sem var þróaður til að hjálpa fullorðnum að greina hvort þeir hafi einkenni ADHD (Athygli- og ofvirkniröskun) eða ekki. ADHD er taugaröskun sem veldur erfiðleikum með einbeitingu, skipulagningu, stjórn á hvatvísi og ofvirkni. Þó ADHD sé oftast tengt börnum, þá hefur það áhrif á marga fullorðna, og þetta próf er ætlað að meta hvort einkenni séu til staðar hjá þeim.
Prófið var þróað af World Health Organization (WHO) í samstarfi við Harvard Medical School og New York University. Tilgangurinn var að búa til einfalt og áreiðanlegt tæki til að meta einkenni ADHD hjá fullorðnum. ASRS v1.1 byggir á rannsóknargögnum og hefur verið mikið notað í klínískum rannsóknum og við greiningu á ADHD hjá fullorðnum.
Hvernig virkar sjálsfmatið
Prófið samanstendur af 18 spurningum, sem eru skipt í tvo hluta:
A hluti (6 spurningar): Þessi hluti einblínir á helstu einkenni ADHD, svo sem erfiðleika við að halda einbeitingu, frestun á verkefnum, og stjórn á hvatvísi.
B hluti (12 spurningar): Þessi hluti fer dýpra í fleiri einkenni sem geta haft áhrif á daglegt líf, eins og vandamál við skipulagningu, gleymsku og truflanir.
Fullorðnir geta notað prófið til að meta hvort þeir séu líklegir til að hafa ADHD einkenni. Læknar og geðheilbrigðisstarfsmenn nota prófið sem hluta af heildargreiningu á ADHD. Prófið er einnig notað í rannsóknum til að safna gögnum um ADHD hjá fullorðnum.
Prófið er auðvelt í notkun og tekur stuttan tíma að ljúka, sem gerir það aðgengilegt fyrir marga. Prófið er notað víða um heim og hefur verið þýtt á mörg tungumál, þar með talið íslensku.
Heimildir
Kessler, R. C., Adler, L., Ames, M., Demler, O., Faraone, S., Hiripi, E., … & Walters, E. E. (2005). „The World Health Organization Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS): A short screening scale for use in the general population.“ Psychological Medicine, 35(2), 245-256.
Adler, L. A., Spencer, T. J., Faraone, S. V., Kessler, R. C., Howes, M. J., Biederman, J., & Secnik, K. (2006). „Validity of pilot Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS) to rate adult ADHD symptoms.“ Annals of Clinical Psychiatry, 18(3), 145-148.
Ustun, B., Adler, L. A., Rudin, C., Faraone, S. V., Spencer, T. J., Berglund, P., … & Kessler, R. C. (2017). „The World Health Organization Adult Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Self-Report Screening Scale for DSM-5.“ JAMA Psychiatry, 74(5), 520-526.
Hines, J. L., King, T. S., Curry, W. J. (2012). „The Adult ADHD Self-Report Scale for screening adult ADHD in primary care practices.“ The Journal of Clinical Psychiatry, 73(5), e701-e707.
Kooij, J. J. S., Boonstra, A. M., Swinkels, S. H., Bekker, E. M., de Noord, I., & Buitelaar, J. K. (2008). „Reliability, validity, and utility of instruments for self-report and informant report concerning symptoms of ADHD in adult patients.“ Journal of Attention Disorders, 11(4), 445-458.
Faraone, S. V., Biederman, J., Spencer, T., Wilens, T., Mick, E., & Monuteaux, M. C. (2005). „Comparative efficacy of ADHD medications in adults: A meta-analysis.“ Journal of Clinical Psychiatry, 66(1), 91-101.
Matza, L. S., Van Brunt, D. L., Cates, C., Murray, L. T., Phillips, G. A., & Williamson, D. (2011). „Examining the quality of life impact of ADHD in adults using the Adult ADHD Quality of Life Scale (AAQoL).“ Journal of Attention Disorders, 15(1), 25-33.
Biederman, J., Faraone, S. V., Spencer, T., Mick, E., & Wilens, T. (1993).
„Patterns of psychiatric comorbidity, cognition, and psychosocial functioning in adults with ADHD.“
American Journal of Psychiatry, 150(12), 1792-1798.
Surman, C. B., Hammerness, P. G., Pion, K., Benjamin, J., Spencer, T. J., & Faraone, S. V. (2009). „The clinical utility and accuracy of the Adult ADHD Self-Report Scale in the screening of adults with ADHD.“ Journal of Clinical Psychiatry, 70(12), 1732-1738.
Ginsberg, Y., Quintero, J., Anand, E., Casillas, M., & Upadhyaya, H. (2014).
„Underdiagnosis of ADHD in adult patients: A review of the literature.“
Primary Care Companion for CNS Disorders, 16(3), PCC.13r01600.
Athugið
Athugið: Spurningalistar eins og ASRS v1.1 geta hjálpað til við að bera kennsl á möguleg einkenni ADHD, en þeir koma aldrei í staðinn fyrir viðtal og mat hjá fagfólki. Ef niðurstöður benda til ADHD einkenna, ætti að leita til læknis eða geðheilbrigðisstarfsmanns fyrir frekari greiningu og ráðgjöf.
Prófið er aðeins ætlað til fræðslu og afþreyingar. Því er ekki ætlað til greininga á neinum sjúkdómi eða ástandi og ætti ekki að vera notað sem sálfræðileg ráðgjöf af neinu tagi. Prófið er sett hér fram án allrar ábyrgðar hvort sem um ræðir nákvæmni og/eða réttmæti.
Spurningalistar geta aldrei komið í stað viðtals við fagfólk með sérþekkingu.
Athugið
Prófið er aðeins ætlað til fræðslu og afþreyingar. Því er ekki ætlað til greininga á neinum sjúkdómi eða ástandi og ætti ekki að vera notað sem sálfræðileg ráðgjöf af neinu tagi. Prófið er sett hér fram án allrar ábyrgðar hvort sem um ræðir nákvæmni og/eða réttmæti.
Spurningalistar geta aldrei komið í stað viðtals við fagfólk með sérþekkingu.